Kennis in beweging

Kennis ontwikkelen, delen en toepassen vanuit de praktijk

Fotograaf: Ineke Oostveen

Project: Kennis in beweging

Binnen zorgorganisatie Middin was al een grote hoeveelheid waardevolle kennis aanwezig bij cliënten, naasten, ervaringsdeskundigen en medewerkers. Deze kennis bleef echter te vaak hangen binnen specifieke teams of locaties, was niet altijd goed vindbaar en bleek in de praktijk lastig toe te passen in het dagelijks werk (het primair proces).

Het project is opgezet om kennis een vaste, zichtbare en duurzame plek in de organisatie te geven. Het doel is om kennisvragen rechtstreeks op te halen uit de dagelijkse zorgpraktijk, kennis beter te positioneren en inzichten voor iedereen toegankelijk te maken.

Aanpak en de kenniskringloop

Om dit te realiseren is er gekozen voor een vaste organisatiestructuur met thematische kennisteams, ondersteund door een adviseur in de rol van kennismanager.

Vanuit deze teams wordt kennis verzameld, ontwikkeld en vertaald naar praktische hulpmiddelen voor medewerkers en cliënten. Hierbij wordt gewerkt volgens een systematische kenniskringloop:

Het ophalen van de specifieke kennisbehoefte op de werkvloer;
Het ontwikkelen en vastleggen van bruikbare kennis;
Het delen, toepassen en evalueren van de kennis in de praktijk.

Dit proces stimuleert de overgang naar een lerende organisatie waarin kennis niet op eilandjes blijft staan, maar actief stroomt en wordt gebruikt.

De resultaten

Het project heeft geleid tot een werkende en actieve structuur voor kennisontwikkeling binnen Middin.

Zeven actieve kennisteams en netwerken

Hoewel de opstartfase door drukte op de werkvloer de nodige tijd vroeg, zijn inmiddels alle zeven thematische kennisteams actief:

Ouderdomsproblematiek (zorg en ondersteuning voor ouder wordende cliënten);
Leven met een VB (verstandelijke beperking);
Leven met een LVB (lichte verstandelijke beperking);
Psychiatrie;
Opgroeien en opvoeden met een beperking;
MVG (moeilijk verstaanbaar gedrag — complexe gedragsproblematiek die vraagt om specifieke deskundigheid);
Leven met NAH (niet-aangeboren hersenletsel).

Aan elk kennisteam is een lerend kennisnetwerk gekoppeld. Dit zorgt voor een directe verbinding en samenwerking tussen zorgmedewerkers op de werkvloer, de behandeldienst en ondersteunende diensten.

Ontwikkelde hulpmiddelen voor de praktijk

De kennisteams hebben uiteenlopende praktische producten ontwikkeld, gebaseerd op vragen uit de dagelijkse zorg:

Leven met een LVB: Ontwikkelde hulpmiddelen voor zelfstandigheid in de eigen woning, zoals mini-tutorials over schoonmaken en opruimen, een stappenplan voor begeleiders en een visuele praatplaat (een overzichtelijke illustratie om het gesprek tussen begeleider en cliënt te ondersteunen).
Ouderdomsproblematiek: Korte interviewvideo’s met ervaringen van cliënten die willen stoppen met roken of blowen.
Psychiatrie: Na een enquête over ontbrekende kennis zijn acht kennisproducten ontwikkeld over veelvoorkomende psychiatrische problematiek, aangevuld met ervaringsvideo’s van begeleiders en ervaringsdeskundigen.
Opgroeien en opvoeden met een beperking: Een complete toolbox gericht op hechtingbevorderend werken.
Leven met NAH: Geactualiseerde kennis en richtlijnen voor de dagelijkse begeleiding.
Leven met een VB: Praktische materialen ter ondersteuning van zelfstandig reizen.

Betrokkenheid en borging

Cliënten en ervaringsdeskundigen zijn actief betrokken bij het meedenken over de omgangsvormen (bejegening), het maken van video’s en het ontwikkelen van de producten. Waar mogelijk is ervaring uit de praktijk gecombineerd met wetenschappelijke inzichten en kennis van buiten de organisatie.

Om de kennis te verankeren (borging) krijgen alle producten een vaste plek op het intranet en worden ze onder de aandacht gebracht via kennisnetwerken, scholingen, webinars en een aankomend kennisfestival.

Belangrijkste lessen

Tijd en capaciteit: Het opbouwen van een duurzame kennisstructuur vraagt tijd, voldoende capaciteit in het primair proces en een breed draagvlak binnen de gehele organisatie.
Aansluiten bij de praktijk: Kennisontwikkeling werkt het meest effectief wanneer deze direct voortkomt uit vragen van de werkvloer en wanneer medewerkers en ervaringsdeskundigen vanaf de start co-creëren.

Persoonlijke Ervaring

Ik heb dit project ervaren als een traject dat stap voor stap steeds meer vorm heeft gekregen. Juist omdat kennis al op veel plekken binnen de organisatie aanwezig is, vind ik het waardevol om te werken aan een manier waarop die kennis beter zichtbaar, toegankelijk en bruikbaar wordt voor collega’s en cliënten. Wat ik sterk vind aan dit project is dat het dicht bij de praktijk blijft. De vragen komen niet alleen voort uit beleid, maar juist ook uit het primair proces.

Een belangrijk leermoment voor mij was het inzicht dat een goede kennisinfrastructuur niet automatisch betekent dat kennis ook daadwerkelijk gaat leven in de organisatie. Daarvoor zijn betrokken mensen, heldere rollen en veel herhaling nodig. Daarnaast heb ik ervaren hoe belangrijk het is om ervaringsdeskundigen, begeleiders en andere disciplines actief te betrekken bij de ontwikkeling van producten. Dat vergroot het draagvlak en zorgt ervoor dat producten beter aansluiten bij de praktijk en daadwerkelijk worden gebruikt.

Het bouwen aan een kennisinfrastructuur is nooit af. Het is een continu en dynamisch proces dat energie geeft én vraagt. Blijvend enthousiasme, eigenaarschap en betrokkenheid vanuit de hele organisatie zijn essentieel om kennis in beweging te houden en samen te blijven leren en ontwikkelen.

Mounira Ben Meftah
Kennismanager bij Middin

De mensen achter dit onderzoek

Mounira Ben Meftah

Kennismanager bij Middin

Saskia Martens

Eigenaar van het project

Eline de Goeij

Eigenaar van het project

Bekijk Onze Andere Projecten

Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.

Bekijk Projecten