Implementatie van de DITS-EVB

Tijdig vaststellen van PTSS bij mensen met een ernstige of matige verstandelijke beperking

Fotograaf: Ineke Oostveen

Project: Implementatie van de DITS-EVB

Mensen met een ernstige of matige verstandelijke beperking maken relatief vaak ingrijpende of traumatische gebeurtenissen mee. Het herkennen van een posttraumatische stressstoornis (PTSS) is bij deze doelgroep echter complex. Cliënten kunnen vaak niet of slechts beperkt vertellen over hun gevoelens en herinneringen. Bovendien overlappen traumaklachten vaak met gedrag zoals zelfverwonding of agressie. Hierdoor wordt de relatie met een meegemaakte gebeurtenis niet altijd gelegd, waardoor passende diagnostiek en behandeling uitblijven.

Tot voor kort was er wereldwijd geen diagnostisch instrument beschikbaar om PTSS bij mensen met een ernstige of matige verstandelijke beperking vast te stellen. Vanuit haar promotieonderzoek aan de Radboud Universiteit ontwikkelde Annemieke Hoogstad (stichting Eemhart) daarom het DITS-EVB (Diagnostisch Interview Trauma’s en Stressoren – Ernstige Verstandelijke Beperking). Dit trauma-interview wordt door een bevoegde professional afgenomen bij een verzorger, zoals een verwant of begeleider.

Doel van het implementatieproject

Het project had als doel om de DITS-EVB gereed te maken voor gebruik in de praktijk, het instrument breed bekend te maken en het duurzaam beschikbaar en inzetbaar te maken binnen de gehandicaptensector. Door PTSS en traumagerelateerde klachten sneller te herkennen, kan eerder passende behandeling en begeleiding worden ingezet. Dit draagt bij aan de kwaliteit van leven van cliënten én aan beter begrip en passende ondersteuning door naasten en zorgprofessionals.

De resultaten

De DITS-EVB is gebruiksklaar gemaakt voor de zorgpraktijk. Op basis van ervaringen van verwanten en woonbegeleiders die het instrument tijdens het onderzoek gebruikten, is het interview verder aangepast om optimaal aan te sluiten bij de praktijk. Verschillende experts op het gebied van verstandelijke beperkingen en traumaproblematiek hebben de materialen in meeleesrondes beoordeeld.

Ontwikkelde materialen en uitrol

DITS-EVB-interview en uitgebreide handleiding: Het complete diagnostische instrument inclusief gebruiksinstructies.
Visuele hulpmiddelen: Een overzichtelijke tijdlijn en een gevoelsthermometer.
Infographic: Een toegankelijk overzicht voor begeleiders en verwanten over het tijdig signaleren van PTSS.
Engelse vertalingen: Alle materialen zijn vertaald naar het Engels om aan te sluiten bij de internationale belangstelling.

Medio 2026 is de DITS-EVB breed onder de aandacht gebracht via relevante kennisplatforms, verenigingen, academische werkplaatsen en professionele netwerken.

Scholing en duurzame borging

Om de inzet voor de lange termijn te verankeren, is de DITS-EVB geïntegreerd in de landelijke DITS-LVB-training. Professionals worden daardoor geschoold in het gebruik van beide instrumenten. Stichting Eemhart biedt deze training aan voor eigen medewerkers en externe professionals en leidt meerdere trainers op om het scholingsaanbod duurzaam te borgen.

Daarnaast wordt de DITS-EVB opgenomen in richtlijnen en andere scholingen over trauma. Vanwege de internationale vraag bereidt Eemhart bovendien een Engelstalige online training voor. De implementatie is structureel geborgd binnen het Expertisecentrum van Eemhart, waarbij periodiek overleg, een gemotiveerd team en de betrokkenheid van verwanten, begeleiders, behandelaren en externe experts belangrijke succesfactoren bleken.

Persoonlijke Ervaring

Het was bijzonder om binnen dit project de stap te maken van wetenschappelijk onderzoek naar daadwerkelijke toepassing in de praktijk. De DITS-EVB is vanuit het promotieonderzoek ontwikkeld, maar met dit implementatieproject hebben we ervoor kunnen zorgen dat het instrument ook daadwerkelijk beschikbaar en bruikbaar is voor professionals.

Wat ons vooral is bijgebleven, is hoeveel belangstelling er gedurende het project ontstond. Zowel vanuit Nederland als vanuit het buitenland kregen we regelmatig de vraag wanneer de DITS-EVB beschikbaar zou komen. Dat bevestigde hoe groot de behoefte is aan een instrument waarmee PTSS bij mensen met een ernstige of matige verstandelijke beperking beter kan worden vastgesteld.

Het traject vroeg meer tijd en zorgvuldigheid dan vooraf gedacht, maar juist daarom is het mooi om nu te zien dat er een compleet instrument ligt, met bijbehorende materialen en scholing, dat breed gebruikt kan worden.

Annemieke Hoogstad
Orthopedagoog, GZ-psycholoog, psychotraumatherapeut NtVP, EMDR-therapeut VEN bij Eemhart & promovendus aan de Radboud Universiteit

De mensen achter dit onderzoek

Annemieke Hoogstad

Orthopedagoog, GZ-psycholoog, psychotraumatherapeut NtVP, EMDR-therapeut VEN bij Eemhart & promovendus aan de Radboud Universiteit

Mirjam van der Bent

Beleidsadviseur bij Eemhart

Ada Visscher

(Voorheen) manager expertisecentrum bij Eemhart

Bekijk Onze Andere Projecten

Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.

Bekijk Projecten