Leren Implementeren
Investeren in een lerende organisatie – van onderzoeksresultaten naar verbeteringen in de zorgpraktijk
Project: Leren Implementeren
Met het project ‘Leren Implementeren’ heeft zorgorganisatie Topaz gewerkt aan het versterken van haar vermogen om onderzoeksresultaten en innovaties succesvol door te voeren in de dagelijkse zorgpraktijk. Veel vernieuwingen blijven in de zorg steken bij pilots of individuele projecten. Daarom richtte dit project zich niet alleen op de invoering van afzonderlijke innovaties, maar vooral op het ontwikkelen van een duurzame, organisatiebrede implementatieaanpak.
Het project startte met een grondige stakeholderanalyse en interviews met zorgmedewerkers uit verschillende disciplines. Vervolgens namen ongeveer 25 deelnemers deel aan vijf zogenoemde ontwikkelateliers. In deze interactieve werksessies werd gezamenlijk geanalyseerd wat er nodig is voor een geslaagde verandering en hoe knelpunten op de werkvloer opgelost kunnen worden.
Praktijkpilots als uitgangspunt
Om te onderzoeken welke factoren implementatie bevorderen of juist belemmeren, stonden twee concrete praktijkpilots centraal:
-
Pijn bij afasie: Het herkennen en behandelen van pijn bij cliënten met afasie (een taalstoornis ontstaan door hersenletsel, waardoor communiceren moeilijk is).
-
Lepelbrood: Het introduceren van lepelbrood (een maaltijdoptie met een aangepaste gladde structuur voor cliënten met kauw- of slikproblemen).
De opgedane ervaringen uit deze pilots, de inzichten uit de ontwikkelateliers én wetenschappelijke literatuur zijn gebundeld en vertaald naar een helder implementatiestappenplan voor de gehele organisatie. Daarnaast is een ondersteunende webpagina ontwikkeld, eenvoudig toegankelijk via een QR-code, waar medewerkers per implementatiefase praktische informatie en hulpmiddelen kunnen vinden.
De resultaten
Het belangrijkste resultaat van het project is de totstandkoming van het organisatiebrede implementatiestappenplan. Dit stappenplan biedt zorgmedewerkers, kwaliteitsadviseurs en leidinggevenden houvast bij het voorbereiden, uitvoeren, evalueren en borgen van vernieuwingen op de werkvloer. Veranderprocessen worden hierdoor minder afhankelijk van individuele projectleiders of onderzoekers en verankerd in een gedragen, gedeelde werkwijze.
Concrete opbrengsten uit de pilots
De twee praktijkvoorbeelden leverden direct waardevolle inzichten en bruikbare materialen op:
-
Pilot Lepelbrood: Hieruit bleek dat praktische toepasbaarheid doorslaggevend is voor succes. Om het gebruik in het dagelijks werk te vergemakkelijken, zijn een mini-receptenboek met instructies en recepten én fysieke hulpmiddelen (zoals een maatschep en maatbeker) ontwikkeld.
-
Pilot Pijn bij afasie: Deze pilot liet zien dat beschikbare protocollen en kennis niet automatisch worden toegepast. Door een toegankelijke instructievideo te maken, werd het pijnprotocol veel zichtbaarder en beter toepasbaar voor zorgprofessionals.
Onderzoek naar bruikbaarheid
Aanvullend onderzocht een student Gezondheidswetenschappen de bruikbaarheid van het nieuwe stappenplan. Uit diepte-interviews met twaalf betrokkenen bleek dat het stappenplan als zeer waardevol wordt ervaren vanwege de heldere structuur en de expliciete aandacht voor cruciale randvoorwaarden, zoals communicatie, betrokkenheid van teams en tussentijdse evaluatie.
Ontwikkelde producten
-
Organisatiebreed implementatiestappenplan: Een overzichtelijke leidraad voor het voorbereiden, uitvoeren, evalueren en borgen van innovaties.
-
Ondersteunende webpagina: Een digitale omgeving (bereikbaar via QR-code) met verdiepende informatie en tools per implementatiefase.
-
Praktische hulpmiddelen uit de pilots: Een mini-receptenboek en specifieke doseerhulpmiddelen (maatschep en maatbeker) voor Lepelbrood, en een instructievideo voor het Pijn bij afasie-protocol.
-
Borgings- en adviesrapport: Aanbevelingen voor de verdere organisatiebrede inbedding en doorontwikkeling van het stappenplan.
Met deze opbrengsten heeft Topaz een belangrijke stap gezet richting een lerende organisatie waarin wetenschappelijke inzichten, vernieuwingen en verbeterinitiatieven sneller en duurzamer hun weg vinden naar de zorgpraktijk. De komende periode wordt het stappenplan verder ingebed in de reguliere organisatieprocessen.
Persoonlijke Ervaring
Dit project heeft mij opnieuw laten zien dat duurzame verandering in de verpleeghuiszorg uiteindelijk draait om gedragsverandering. Informatie verspreiden alleen is niet genoeg; medewerkers moeten echt voelen welk probleem een innovatie oplost en wat het oplevert voor de cliënt én voor henzelf.
Wat mij vooral is bijgebleven, is dat zorgprofessionals dagelijks de afweging maken tussen tijd voor de cliënt en tijd voor een nieuwe werkwijze. Een vernieuwing wordt pas omarmd als de meerwaarde direct herkenbaar is en niet leidt tot extra werk op de lange termijn. Eigenaarschap is daarbij cruciaal: door teams vanaf dag één te betrekken, ontstaat er echt draagvlak.
Daarnaast werd voor mij duidelijk dat een implementatie nooit één-op-één over te nemen is door een ander team of locatie. Factoren zoals teamcultuur, informele hiërarchie en eerdere ervaringen spelen een grote rol. Geslaagde implementatie vraagt dan ook altijd om maatwerk.
Melanie van der Velde
Projectleider en onderzoekscoördinator dementie bij Topaz
De mensen achter dit onderzoek
Melanie van der Velde
Projectleider en onderzoekscoördinator dementie bij Topaz
Mandy Visser
Coördinator Onderzoek
Michael Zonneveld
Onderzoekscoördinator GRZ bij Topaz
Kim Geerlings
Onderzoekscoördinator Huntington bij Topaz
Wietske van Norden
Innovatieadviseur bij Topaz
Bekijk Onze Andere Projecten
Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.