LEEF: leefstijl als onderdeel van herstel in de GGZ
Ontwikkeling en evaluatie van een leefstijlinterventie voor mensen met een stemmings- of bipolaire stoornis
Deze afbeelding is gegenereerd met behulp van AI
LEEF: leefstijl als onderdeel van herstel in de GGZ
Met het project LEEF ontwikkelde GGZ Drenthe een specifieke leefstijlinterventie voor mensen met een stemmings- of bipolaire stoornis. Het doel was om te onderzoeken welke onderdelen van een leefstijlprogramma het meest bijdragen aan herstel, gezondheid en kwaliteit van leven bij deze doelgroep. De aanleiding hiervoor was dat leefstijlbevordering nog nauwelijks onderdeel uitmaakte van reguliere behandelingen binnen de geestelijke gezondheidszorg, terwijl veel cliënten baat hebben bij ondersteuning op het gebied van beweging, voeding, slaap en ontspanning.
Vanaf 2019 is de interventie ontwikkeld, in de praktijk uitgevoerd en tussentijds bijgesteld op basis van ervaringen van deelnemers en trainers. Ondanks vertragingen door de coronapandemie kon de onderzoeksopzet grotendeels volgens planning worden uitgevoerd.
Aanpak en opzet
De interventie combineerde groepsbijeenkomsten met individuele begeleiding, praktische opdrachten rondom leefstijlverandering en ondersteuning vanuit het maatjesconcept (begeleiding door een vertrouwd persoon uit de eigen omgeving). Het project richtte zich niet alleen op de ontwikkeling van een effectief programma, maar ook op het creëren van meer bewustwording rondom leefstijl binnen de GGZ en het leggen van een basis voor vervolgonderzoek.
De resultaten
Het project heeft geleid tot een praktijkgerichte leefstijlinterventie die goed aansluit bij de behoeften van mensen met psychische klachten. In totaal namen 34 cliënten deel aan het onderzoek, van wie 25 deelnemers het volledige programma hebben afgerond. Negen deelnemers stopten voortijdig vanwege persoonlijke omstandigheden, zoals lichamelijke gezondheidsproblemen of de combinatie met een intensief psychotherapeutisch traject.
Ervaringen van deelnemers, leefstijlcoaches en de eerste onderzoeksanalyses tonen duidelijke positieve effecten op de kwaliteit van leven, het leefstijlgedrag en de ervaren eigen regie. Deelnemers kregen meer inzicht in het belang van voeding, beweging, slaap en ontspanning. Dit leidde tot zichtbare veranderingen in het dagelijks leven, zoals meer lichamelijke activiteit, gezondere voedingskeuzes, meer dagstructuur en een actievere deelname aan sociale activiteiten.
Samenwerking en betrokkenheid
Cliënten werden via evaluaties, interviews en tussentijdse terugkoppeling actief betrokken bij de doorontwikkeling van de interventie. Ook hun naasten speelden als ‘maatje’ een waardevolle rol. Binnen het project werkten onderzoekers, leefstijlcoaches, behandelaren, onderzoeksassistenten, een promovendus en stagiaires nauw samen. Vanaf 2021 werd bovendien een ervaringsdeskundige betrokken als co-trainer. Deze combinatie van professionele expertise en ervaringskennis versterkte het programma aanzienlijk. De cliëntenraad van GGZ Drenthe werd gedurende het traject op de hoogte gehouden van de voortgang en resultaten.
Belangrijke opbrengsten
-
Geteste leefstijlinterventie: Een beproefd programma dat specifiek is afgestemd op mensen met een stemmings- of bipolaire stoornis in de GGZ.
-
Kennis over werkzame elementen: Inzicht in hoe praktische opdrachten, sociale steun en groepsdynamiek bijdragen aan duurzame leefstijlverandering.
-
Wetenschappelijke artikelen: Publicatie van wetenschappelijke artikelen, waaronder Barriers to and facilitators for a healthy lifestyle in people with mood and anxiety disorders: a qualitative study preceding the start of a multicomponent lifestyle intervention in secondary care. (Kik et al., 2025)
-
Basis voor vervolg: Een fundament voor vervolgonderzoek en verdere uitrol binnen de GGZ en de eerstelijnszorg (zoals bij de huisarts of praktijkondersteuner).
Een belangrijk leermoment was dat deelnemers vooral behoefte hebben aan toepasbare adviezen, praktische opdrachten en onderlinge ondersteuning. Het groepsproces bleek daarbij een doorslaggevende rol te spelen in het succes van de interventie.
Persoonlijke Ervaring
Het bijzondere aan dit project was dat ontwikkeling, praktijk en onderzoek nauw met elkaar verbonden waren. Tijdens het project werd zichtbaar hoe leefstijlverandering daadwerkelijk verschil kan maken in het dagelijks leven van mensen met psychische klachten. Het was inspirerend om te zien hoe deelnemers stap voor stap meer grip kregen op hun gezondheid en welzijn.
Een belangrijk leermoment was dat een succesvolle leefstijlinterventie niet alleen draait om kennisoverdracht. Juist de combinatie van praktische oefeningen, persoonlijke begeleiding, sociale steun en groepsdynamiek bleek van grote waarde. Ook werd duidelijk dat wetenschappelijk onderzoek veel zorgvuldigheid vraagt en dat tussentijds evalueren essentieel is om een interventie verder te verbeteren.
Het project liet zien dat leefstijl een belangrijke plek verdient binnen de geestelijke gezondheidszorg. De groeiende belangstelling van cliënten, behandelaren en onderzoekers bevestigde dat er behoefte bestaat aan een integrale benadering van psychische en lichamelijke gezondheid. Dat maakt dit project niet alleen waardevol voor de deelnemers, maar ook voor de verdere ontwikkeling van passende zorg binnen de GGZ.
Anouk Willems
Senior Onderzoeker Leefstijl bij GGZ Drenthe
De mensen achter dit onderzoek
Anouk Willems
Senior Onderzoeker Leefstijl bij GGZ Drenthe
Jolien Kik
Promovendus en onderzoeker bij GGZ Drenthe
Maartje Hofman
Onderzoeksassistent bij GGZ Drenthe
Nicolette Moes
Leefstijlcoach bij GGZ Drenthe
Daniëlle Cath
Hoogleraar Zorginnovaties bij GGZ Drenthe
Bekijk Onze Andere Projecten
Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.