Stappvoorstap: ondersteuning tijdens de wachttijd
Co-creatie en evaluatie van Stappvoorstap, een zelfhulpmiddel ontwikkeld vóór en dóór cliënten op de ggz-wachtlijsten
Stappvoorstap: ondersteuning tijdens de wachttijd
Lange wachttijden binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) vormen een hardnekkig knelpunt. Het wachten op een intake of behandeling kan maanden tot jaren duren en gaat vaak gepaard met veel stress, onzekerheid en een gevoel van machteloosheid. Tegelijkertijd bestaan er nauwelijks laagdrempelige hulpmiddelen die specifiek op deze wachtperiode zijn afgestemd.
Het project Stappvoorstap biedt een concrete oplossing in de vorm van een toegankelijke zelfmanagement-app. Het doel was om cliënten op de wachtlijst middelen te bieden waarmee zij alvast zelf aan de slag kunnen gaan, meer inzicht krijgen in hun dagelijkse stresspatronen en leren hier beter mee om te gaan.
Co-creatie en inhoud van de app
De Stappvoorstap app is via een intensief co-creatieproces ontwikkeld: cliënten op de wachtlijst, ervaringsdeskundigen en wachttijdondersteuners hebben de inhoud en functionaliteiten zelf bedacht, onderzocht en vormgegeven.
De app biedt onder meer:
-
Inzicht in stress: Dagelijkse stressmonitoring met een visueel dag- en weekoverzicht van persoonlijke stresspatronen.
-
Praktische handvatten: Ontspanningstips, herstelgerichte oefeningen, informatieve artikelen en herkenbare ervaringsverhalen.
-
Personalisatie: De functionaliteiten zijn volledig af te stemmen op de eigen individuele behoeften van de gebruiker.
-
Veiligheid en toegankelijkheid: De app is gratis te downloaden (via de App Store en Google Play) in het Nederlands en Engels. Daarnaast is de app strikt beveiligd en gecertificeerd volgens de informatiebeveiligings- en kwaliteitsnormen ISO/IEC 27001, NEN 7510 en ISO 9001.
Gelijktijdig onderzoek en implementatie
Naast de ontwikkeling onderzoekt het projectteam de effecten en praktijkervaringen met de app. Doordat het onderzoek direct wordt uitgevoerd bij cliënten op de wachtlijst van GGz Centraal, vindt de wetenschappelijke evaluatie en de daadwerkelijke implementatie van de app gelijktijdig plaats.
Om de app eenvoudig onder de aandacht te brengen bij mensen op de GGZ-wachtlijst, is er een informatieve poster ontwikkeld. Met de QR-codes op de poster kan de Stappvoorstap-app direct op een mobiele telefoon worden geïnstalleerd.
De resultaten
Het project heeft geleid tot een laagdrempelig zelfhulpmiddel dat cliënten actieve steun biedt in de onzekere periode tussen aanmelding en de start van hun behandeling.
Bereik en onderzoeksdeelname
Mensen op de wachtlijst van GGz Centraal worden persoonlijk benaderd over het bestaan van de app. Dit directe contact wordt door cliënten als erg waardevol ervaren: zij voelen zich daardoor sneller gehoord en gesteund gedurende de wachttijd.
De cijfers tonen een grote betrokkenheid:
-
Downloads: De app is inmiddels bijna 1.000 keer gedownload.
-
Deelnemers aan onderzoek: Meer dan 115 wachtende cliënten hebben zich aangemeld voor het vervolgonderzoek.
-
Diepte-interviews: Er zijn meer dan 25 uitgebreide gesprekken (kwalitatieve interviews) gevoerd met cliënten die de app minstens vier weken hebben gebruikt.
Merkbare effecten op cliënten
De eerste resultaten tonen duidelijke positieve effecten op het welzijn en de eigen regie van cliënten:
-
Groter zelfinzicht: Cliënten herkennen hun eigen stresssignalen sneller en worden zich bewuster van wat hen helpt op moeilijke momenten.
-
Rust en structuur: Gebruikers ervaren meer dagelijkse structuur, ontwikkelen meer zelfcompassie (milder zijn voor zichzelf) en leren situaties sneller te relativeren.
-
Concrete houvast voor de behandeling: Opgedane inzichten nemen cliënten mee naar hun latere behandelgesprekken. Dit geeft een duidelijke opstap en concreet gespreksonderwerp zodra de behandeling start.
-
Waardevollere wachttijd: Cliënten ervaren de app als motiverend op goede dagen en steunend op mindere momenten. De wachttijd voelt hierdoor minder ‘leeg’ of passief.
Landelijke verankering en vervolg
Stappvoorstap is inmiddels onderdeel van bredere vernieuwingsinitiatieven in de zorg:
-
Het project is opgenomen in het landelijke Doorbraakproject Digitalisering GGZ, een initiatief om het gebruik van veilige digitale hulpmiddelen in de geestelijke gezondheidszorg te versnellen.
-
Het is een vast onderdeel geworden van het voortraject binnen GGz Centraal, waarin verschillende methoden worden ingezet om mensen te ondersteunen in de periode van aanmelding tot intake.
Persoonlijke Ervaring
Dit project heeft me veel geleerd over wat participatief ontwerpen in de praktijk betekent. Co-creatie klinkt mooi op papier, maar het is een veelzijdig proces vol leermomenten, onverwachte wendingen, diepe gesprekken en gedeelde ervaringen.
In het begin was het even zoeken hoe we mensen op de wachtlijst het beste konden bereiken. Pas toen we overgingen op persoonlijk telefonisch contact, ontstond er beweging. Deelnemers reageerden positief, toonden oprechte interesse en wilden graag de app uitproberen. Dat leerde me hoeveel verschil het maakt om mensen te benaderen op een moment dat voor hén past, met aandacht voor hun situatie.
Wat dit project voor mij bijzonder maakt: de app is ontwikkeld mét een doelgroep die vaak tussen wal en schip valt. Waar we eerst vooral op hoopten, horen we nu keer op keer hoe waardevol zij zowel het persoonlijke contact als de app zelf vinden, dat we bellen, meedenken, hen op de hoogte brengen van Stappvoorstap, en dat de app hen vervolgens ook echt iets biedt tijdens het wachten. Het laat zien dat er tijdens de wachttijd iets tekortschiet, én dat we daar iets in kunnen betekenen. En wanneer gebruikers aangeven dat de app hen helpt en hun iets leert, bevestigt dat waarom we dit doen en waarom het belangrijk is.
Sevda Demirel
PhD-student bij GGz Centraal
De mensen achter dit onderzoek
Sevda Demirel
PhD-student bij GGz Centraal
dr. Yvette Roke
Psychiater en Projectleider bij GGz Centraal Emerhese Flevoland
Jolanda Schaap
Programmamanager Digitaal Doen, Projectleider Digitale Zorgvernieuwing SAM-STAPP bij GGz Centraal
Bekijk Onze Andere Projecten
Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.