Samen beslissen over medicatie bij de behandeling van psychische problemen

Vragenlijstonderzoek (57 cliënten en 21 zorgverleners)

Het vragenlijstonderzoek bracht de behoeften en knelpunten rondom medicatie-informatie scherp in kaart:

• Algemene tevredenheid: Cliënten en zorgverleners toonden zich over het algemeen tevreden met de zorg van hun arts en de mondelinge uitleg tijdens consulten.

• Informatievoorziening: Er bleek een duidelijk tekort aan passende schriftelijke informatie. Vaak werd deze niet verstrekt, of sloot de schriftelijke informatie van de apotheker niet aan bij het begrijpelijkheidsniveau van de cliënt.

• Gedeelde besluitvorming: Hoewel de meeste respondenten aangaven betrokken te worden bij beslissingen, was ongeveer de helft niet tevreden over de manier waarop dit gebeurde. Er is een behoefte aan meer actieve betrokkenheid bij medicatiebeslissingen en bij evaluatiegesprekken over het effect van de behandeling.

Interventieonderzoek (10 cliënten, 4 naasten en 4 begeleiders)

Voor het effect van de interventie is gebruikgemaakt van de SDM-Q-9 (Shared Decision Making Questionnaire). Dit is een internationaal veelgebruikte en wetenschappelijk bewezen vragenlijst die met 9 korte stellingen exact meet hoe tevreden cliënten, naasten en artsen zijn over het proces van samen beslissen. Met behulp van de vragenlijst is de tevredenheid gemeten op drie momenten: vooraf (T0), kort na het adviesgesprek (T1) en zes maanden na de interventie (T2).

• Cliënten: De resultaten tonen bij de cliënten een duidelijke toename in tevredenheid tussen de nulmeting (T0) en de eerste nameting (T1).

• Naasten en zorgverleners: Bij de overige groepen waren de schommelingen in de scores over de tijd niet statistisch significant. Dit betekent dat er voor deze groepen geen wetenschappelijk betrouwbaar effect kon worden vastgesteld

¹T0: begin van het onderzoek, T1: na het medicatieadviesgesprek, T2: 6 maanden na het adviesgesprek

² De scores op de SDM-Q-9 lopen van 0 – 60. De Y-as is ingekort (30-50) om verschillen beter zichtbaar te maken.

Interviews (12 cliënten, 4 naasten en 3 begeleiders)

De interviews bevestigen dat succesvolle gedeelde besluitvorming valt of staat met communicatie, begrijpelijke informatie en de kwaliteit van de samenwerking. De belangrijkste pijlers hierin zijn:

• Cliënten hebben behoefte aan duidelijke, visuele en op maat gemaakte informatie.

• Een gelijkwaardige relatie en een basis van vertrouwen met de arts zijn essentieel om mee te kunnen beslissen.

• Naasten en begeleiders vervullen een cruciale, ondersteunende rol in het besluitvormingsproces van de cliënt.

• Medicatiekeuzes hebben een diepe impact op het dagelijks leven en het persoonlijk functioneren van de cliënt.

Conclusie

Uit het project komt naar voren dat de ontwikkelde ‘makkelijk lezen’-medicatiebijsluiters en de gestructureerde stappen uit de interventie door alle betrokkenen zeer positief worden gewaardeerd. Deze methodiek kan aantoonbaar bijdragen aan een grotere tevredenheid over samen beslissen bij medicatie voor psychische problemen.

De belangrijkste vervolgstap is om, bij voorkeur in co-creatie met cliënten, naasten, artsen, apothekers en verpleegkundigen, te onderzoeken hoe deze beproefde interventie structureel kan worden geïntegreerd in de reguliere zorgverlening.