Het in kaart brengen van en praten over risico’s bij de doelgroep lvb+

Het onderzoek heeft een concrete en breed inzetbare werkwijze opgeleverd voor het omgaan met risicovol gedrag bij cliënten met een lvb. De kern van deze opbrengst is de Risicowijzer lvb. Dit instrument ondersteunt begeleiders om op een gestructureerde manier na te denken over risico’s binnen verschillende levensgebieden. Belangrijk hierbij is dat risico’s niet alleen vanuit het oogpunt van veiligheid worden bekeken, maar juist ook in relatie tot het welzijn, de eigen regie en de ontwikkelkansen van de cliënt.

Ontwikkeling en praktijkervaring
Tijdens het project is het instrument in meerdere stappen getest en doorontwikkeld. Medewerkers pasten de werkwijze toe bij intake-dossiers, in praktijkcasussen en in de dagelijkse zorg. Uit deze praktijktoets bleek dat het instrument helpt om risico’s explicieter bespreekbaar te maken. Het zorgt voor een gezamenlijke taal en een beter onderbouwde afweging. Daarnaast werd duidelijk dat gerichte scholing en heldere instructies noodzakelijk zijn om het instrument optimaal te kunnen gebruiken.

Cliënten en naasten zijn nauw betrokken via gesprekken over hun eigen risicobeleving en door het testen van hulpmiddelen voor de gespreksvoering. Hieruit bleek dat cliënten vaak goed kunnen meedenken over risico’s, mits het gesprek op een passende manier wordt gevoerd. Verschillende disciplines namen deel aan focusgroepen en evaluaties, waarbij de samenwerking tussen zorgprofessionals, onderzoekers en praktijkteams zorgde voor een continue verbetering van de werkwijze.

Het project is uitgevoerd als een samenwerking tussen Middin en Hogeschool Leiden (lectoraat Lvb en Risicovol gedrag). Bureau Triamfloat ontwikkelde de e-learning, die vervolgens is getest door studenten Social Work van de Hogeschool Leiden.

Grootste leerervaringen en borging
Een belangrijk inzicht uit het onderzoek was dat een risico-inschatting sterk afhangt van de persoonlijke interpretatie en ervaring van de individuele begeleider. Hoewel begeleiders het over een casus vaak globaal eens waren, liepen de scores soms uiteen. Dit onderstreepte hoe essentieel een gezamenlijke taal en gezamenlijke reflectie zijn. Ook bleek dat scholing op zichzelf al een positief effect heeft op het gesprek over risico’s, zelfs bij medewerkers die het instrument nog niet actief gebruikten.

Binnen Middin is de werkwijze inmiddels stapsgewijs ingevoerd. Circa 80 tot 90 professionals (verdeeld over 8 teams) hebben de e-learning en teamtrainingen gevolgd. De Risicowijzer lvb is nu beschikbaar via het intranet van Middin en wordt op meerdere locaties standaard gebruikt bij de intake en in de methodische cyclus. Zowel het instrument als de e-learning zijn ook buiten Middin beschikbaar voor andere organisaties.