Screenen op een verhoogd dysfagierisico bij mensen met een verstandelijke beperking
Laat ze niet stikken!
Deze afbeelding is gegenereerd met AI
Project: Screenen op een verhoogd dysfagierisico bij mensen met een verstandelijke beperking
Dysfagie (voedings- en slikproblemen) komt veel voor bij mensen met een verstandelijke beperking. Vroege signalering is daarom van groot belang. Binnen Alliade is het Screeningsinstrument voor Dysfagie bij mensen met een Verstandelijke Beperking (SD-VB) ontwikkeld. Naast het screenen zelf is het belangrijk dat dit op een vaste en zorgvuldige manier gebeurt.
Daarom ontwikkelde Alliade een cyclisch dysfagiewerkproces. Dit proces zorgt ervoor dat screening, diagnostiek, behandeling en opvolging structureel plaatsvinden. Met financiering van het Zorgondersteuningsfonds is onderzocht hoe dit werkproces in de praktijk functioneert. Het onderzoeksteam bracht in kaart of het proces goed werkt en wat nodig is om behandeladviezen beter op te volgen en duurzaam te borgen.
In het onderzoek stonden 4 onderzoeksvragen centraal:
- Wat zijn de ervaringen van cliënten, wettelijk vertegenwoordigers, zorgverleners, behandelaren en managers met het cyclisch dysfagiewerkproces?
- Welke belemmerende en bevorderende factoren ervaren zij bij het uitvoeren van het cyclisch dysfagiewerkproces?
- Wat zijn de voorwaarden voor het blijven opvolgen van behandeladviezen die worden gegeven naar aanleiding van de screening?
- Welk effect van het cyclisch dysfagiewerkproces ervaren cliënten, wettelijk vertegenwoordigers, zorgverleners, behandelaren en managers op de kwaliteit van leven van cliënten?
Cyclisch dysfagiewerkproces in de praktijk
Het cyclisch dysfagiewerkproces wordt iedere twee jaar herhaald. Na afronding van de eerste volledige cyclus zijn verschillende betrokkenen geïnterviewd: cliënten, wettelijk vertegenwoordigers, zorgverleners (begeleiders en verzorgenden), behandelaren en managers. In deze interviews stonden de vier centrale onderzoeksvragen centraal.
De interviews gaven inzicht in zowel belemmerende als bevorderende factoren binnen het proces. Op basis daarvan is het dysfagiewerkproces verder geoptimaliseerd. Een belangrijke uitkomst is dat het cyclisch werken goed inpasbaar blijkt in de dagelijkse praktijk. Daarnaast kwam naar voren dat een vierde stap nodig is: een structurele evaluatie van het uitgevoerde behandeladvies.
Door het werken met het cyclisch dysfagiewerkproces wordt dysfagie bij mensen met een verstandelijke beperking eerder gesignaleerd. Behandeladviezen worden bovendien periodiek geëvalueerd. Dit maakt het mogelijk om behandelingen tijdig aan te passen aan veranderende omstandigheden en beter af te stemmen op de cliënt.
Voor zorginstellingen die nog geen dysfagiewerkproces hebben ingericht, is het aan te raden dit gestructureerd op te zetten volgens de werkwijze die in dit onderzoek is beschreven. Organisaties die al beleid hebben op dit onderwerp, doen er goed aan te toetsen of alle vier stappen – signalering, diagnostiek, uitvoering en evaluatie – daadwerkelijk zijn geborgd in de organisatie.
Vervolgonderzoek is wenselijk om te bepalen of deze aanpak ook in andere zorginstellingen effectief is en wat het langetermijneffect is op de kwaliteit van leven van cliënten.
Artikelen
Vakartikel Screeningsinstrument voor Dysfagie bij mensen met een Verstandelijke Beperking (SD-VB): ontwikkeling en eerste validering – Doi: 10.5281/zenodo.10184395
Vakartikel Periodieke screening, diagnostiek en behandeladviezen van dysfagie bij mensen met verstandelijke beperkingen – Doi: 10.5281/zenodo.10184787
Artikel op Klik.org: Alert zijn op dysfagie
Vakartikel Screening instrument for Dysphagia in people with an Intellectual Disability (SD-ID): Quick and Reliable Screening by Caregivers – Doi: 10.1007/s 10882-023-09938-0
Handleiding
Screeninginstrument voor Dysfagie bij mensen met een Verstandelijke Beperking (SD-VB)
Auteurs: Marloes Schüller-Korevaar, Susanna van der Woude, Johanna Hovenkamp-Hermelink & Alain Dekker.
ISBN 9789036830133.
Podcast
Het slikkanaal, de nieuwste en eerste Nederlandstalige Slikkanaalpodcast voor logopedisten
Aflevering #5, 2022: Marloes en Susanna over de SD-VB
Persoonlijke Ervaring
Als logopedist-onderzoekers hebben wij werken aan dit project als zeer waardevol ervaren. Het onderwerp dysfagie stond nog onvoldoende op de kaart binnen onze organisatie en met dit project en alles dat er uit voortgevloeid is, is het onderwerp goed op de kaart gekomen in alle lagen van de organisatie.
Er is sprake van een cyclisch werkproces dat ingebed is in de organisatie en daarmee voorkomen we dat dit onderwerp weer in de vergetelheid raakt.
Door periodiek te screenen op dysfagierisico is er een vergroting van bewustwording bij zorgverleners. Zij herkennen signalen van dysfagie nu sneller en daardoor kunnen zij ook gerichter hulp inschakelen. Screening heeft vorm gekregen, signalering is sterk verbeterd en daardoor kan ook eerder en gerichter diagnostiek plaatsvinden, wat er uiteindelijk toe leidt dat zorg rondom dysfagie efficiënter is. Er is sprake van passende zorg, doordat de logopedist alleen in gevallen ingezet wordt waar ook echt sprake is van verhoogd risico op dysfagie. Door financiering van het Zorgondersteuningsfonds hebben wij tijd en ruimte gekregen om ons in dit project te verdiepen en daardoor hebben we het cyclisch dysfagie werkproces kunnen evalueren, verbeteren en bestendigen. Tot slot krijgt het ook steeds vaker een plek binnen andere organisaties en daar zijn we trots op.
Marloes Schüller- Korevaar en Susanna van der Woude
Logopedisten en junior onderzoekers bij Alliade
Projectinformatie
Zorgdomein: Gehandicaptenzorg
Onderzoekstype: Kortdurend Praktijkonderzoek
Samenwerkingspartners: Alliade
De mensen achter dit onderzoek

Marloes Schüller- Korevaar
Logopedist en junior-onderzoeker bij Alliade

Susanna van der Woude
Logopedist en junior-onderzoeker bij Alliade
Bekijk Onze Andere Projecten
Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.


