SAM met de Fitbit
Samen meer grip op stress
Project: SAM met de Fitbit
Het project SAM met de Fitbit richt zich op het versterken van zelfregie en stressmanagement bij mensen met autisme. Veel mensen met autisme vinden het moeilijk om oplopende stress tijdig te herkennen en lichamelijke signalen goed te begrijpen. Door de bestaande SAM-app (Stress Autism Mate) te koppelen aan Fitbit-gegevens, werd onderzocht of gebruikers beter inzicht kunnen krijgen in hun stresspatronen.
De Fitbit verzamelt gegevens zoals hartslag, aantal stappen en slaapkwaliteit. Deze informatie werd overzichtelijk en prikkelarm weergegeven in de SAM-app en gekoppeld aan persoonlijke stressmomenten. Hierdoor konden gebruikers zien hoe hun lichaam reageert op dagelijkse situaties en welke strategieën mogelijk helpen om stress te verminderen.
Het doel van het project was om te onderzoeken of het combineren van subjectieve ervaringen met objectieve lichaamsgegevens mensen met autisme ondersteunt bij het herkennen en reguleren van stress.
Het project is uitgevoerd met 17 deelnemers met autisme. Hierbij werd onderzocht of het combineren van de SAM-app met Fitbit-gegevens helpt bij het herkennen en omgaan met stress. Uit het onderzoek bleek dat de effecten sterk per persoon verschilden. Voor sommige deelnemers waren bijvoorbeeld voldoende beweging of goede slaap beschermend tegen stress. Voor anderen had dit minder effect of zorgde het juist voor extra spanning.
Beschikbaar als gratis app
Minder stress door appgebruik
Het SAM-project heeft geleid tot een breed gebruikte app die mensen met autisme ondersteunt bij het omgaan met stress. De app is gratis beschikbaar en wordt wereldwijd gebruikt. SAM heeft tussen de 300 en 500 dagelijkse actieve gebruikers en groeit jaarlijks met ongeveer 11.000 nieuwe downloads. De app is beschikbaar in 34 landen en in 7 talen. Vier extra talen zijn in ontwikkeling.
Gebruikseffecten
Veel deelnemers gaven aan dat het gebruik van de Fitbit niet altijd prettig was. Het bekijken van gegevens zoals hartslag of slaapkwaliteit kon leiden tot frustratie of technostress, vooral wanneer deze gegevens niet overeenkwamen met hun eigen gevoel. Ook werd het dragen van de Fitbit door sommige deelnemers als ongemakkelijk ervaren. Deze resultaten laten zien dat technologie niet voor iedereen automatisch ondersteunend is en dat persoonlijke voorkeuren een belangrijke rol spelen.
Co-creatie
Gebruikers en hun naasten waren vanaf het begin actief betrokken bij het project. Zij dachten mee over de onderzoeksvragen, het ontwerp en de gebruikservaring. Hun feedback werd gebruikt om de app verder te verbeteren.
Ook waren verschillende professionals betrokken, waaronder psychiaters, psychologen, onderzoekers, ontwikkelaars en ervaringsdeskundigen. Zij ondersteunden de uitvoering van het project en bewaakten de kwaliteit van het onderzoek.
Vervolgonderzoek
Het project heeft geleid tot verbeteringen aan de SAM-app en tot twee wetenschappelijke artikelen over stressherkenning en coping bij mensen met autisme. Op basis van de resultaten is besloten om niet verder te gaan met het gebruik van wearables zoals de Fitbit, maar om de patroonherkenning binnen de SAM-app verder te ontwikkelen.
Een belangrijke opbrengst van het project is dat nu beter onderbouwd kan worden waarom het gebruik van wearables niet altijd passend is voor deze doelgroep. Deze kennis helpt zorgorganisaties en professionals om betere keuzes te maken bij het inzetten van digitale hulpmiddelen.
Persoonlijke Ervaring
Binnen dit project hebben we onderzocht wat de meerwaarde is van het combineren van SAM met Fitbit-metingen. Geen enkele meetmethode is perfect, maar de combinatie van zelfrapportage via SAM en objectieve metingen via Fitbit gaf zowel deelnemers als onderzoekers meer inzicht in individuele stresspatronen.
De Fitbit hielp ons om de vragenlijst van SAM verder te valideren en beter te onderbouwen. Tegelijkertijd zagen we dat technologie niet voor iedereen op dezelfde manier werkt. Voor sommige gebruikers was het prettig dat stress automatisch werd gemeten, zonder dat dit extra energie kostte. Voor anderen zorgde dit er juist voor dat zij minder bewust stil stonden bij hun eigen gevoelens en ervaringen.
Een belangrijke observatie was dat wat mensen voelen en wat hun lichaam meet, niet altijd overeenkomt. Deze verschillen vormden vaak het startpunt voor waardevolle gesprekken over stress en zelfinzicht. Tegelijkertijd kon het confronterend zijn wanneer meetresultaten niet overeenkwamen met de eigen beleving. Dit laat zien dat technologische innovaties zorgvuldig moeten worden ingezet, zodat zij stress helpen verminderen en niet onbedoeld vergroten.
Ook werd duidelijk hoe verschillend stresspatronen per persoon kunnen zijn. Bij de ene deelnemer leidde meer activiteit tot stress, terwijl bij een andere deelnemer activiteit juist hielp om stress te verminderen. Deze inzichten benadrukken het belang van een persoonlijke benadering.
Dit project heeft ons laten zien hoe technologie en ervaringskennis elkaar kunnen versterken. Door beide perspectieven te combineren, ontstaat een vollediger beeld van stress en hoe mensen hiermee omgaan.
Alvin van Asselt
Ervaringsdeskundige en promovendus bij SAM
Projectinformatie
Zorgdomein: GGZ
Onderzoekstype: Kortdurend Praktijkonderzoek
Samenwerkingspartners: Het project werkte samen met verschillende nationale en internationale partners. Een overzicht van de samenwerkingen is te vinden via onderstaande knop.
Privacy en veiligheid: SAM is eigendom van GGz Centraal en voldoet aan strenge privacy- en veiligheidsnormen, vergelijkbaar met medische gegevens (NEN7510). De app heeft een CE-certificatie klasse I.
De mensen achter dit onderzoek
Kirsten Hoeberichts
Arts in opleiding en Promovenda
Jari Bonouvrie
Verpleegkundig specialist bij GGz Centraal
Yvette Roke
Psychiater bij GGz Centraal
Bekijk Onze Andere Projecten
Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.