SAM: Stress Autism Mate
Voor en door mensen met autisme: grip op dagelijkse stress
Project: SAM – Stress Autism Mate
Het doel van het SAM-project was het ontwikkelen van een toegankelijke app die mensen met autisme helpt om stress in het dagelijks leven beter te herkennen en ermee om te gaan. Veel bestaande stress- en mindfulnessapps sluiten onvoldoende aan bij hun behoeften, zoals de verwerking van prikkels en de behoefte aan voorspelbaarheid. De centrale vraag was daarom hoe een digitale tool mensen met autisme kan ondersteunen op een manier die aansluit bij hun eigen ervaringen.
De SAM-app (Stress Autism Mate) is ontwikkeld in volledige co-creatie met mensen met autisme. Zij waren betrokken bij alle stappen: van het benoemen van behoeften tot het ontwerpen, testen en verbeteren van de app. Hun ervaringen vormden het uitgangspunt.
Tijdens werksessies, interviews en testmomenten gaven deelnemers input over stresssignalen, copingstrategieën, taalgebruik en gebruiksgemak. De app helpt gebruikers om hun persoonlijke stresspatronen inzichtelijk te maken en passende strategieën te kiezen. SAM draagt daarmee bij aan meer rust, eigen regie en veerkracht in het dagelijks leven.
Beschikbaar als gratis app
Minder stress door appgebruik
Het SAM-project heeft geleid tot een breed gebruikte app die mensen met autisme ondersteunt bij het omgaan met stress. De app is gratis beschikbaar en wordt wereldwijd gebruikt. SAM heeft tussen de 300 en 500 dagelijkse actieve gebruikers en groeit jaarlijks met ongeveer 11.000 nieuwe downloads. De app is beschikbaar in 34 landen en in 7 talen. Vier extra talen zijn in ontwikkeling.
Gebruikseffecten
Onderzoek laat zien dat gebruikers na drie weken gemiddeld 30% minder stress ervaren en beter omgaan met stressvolle situaties. Deze effectstudies zijn uitgevoerd door het SAM-team en onafhankelijke organisaties, zoals het Nederlands Autisme Register en de Vrije Universiteit Amsterdam. Dit draagt bij aan de wetenschappelijke onderbouwing van de app.
Doorontwikkeling
Gebruikers blijven betrokken via het SAM-panel, dat inmiddels meer dan 300 leden telt. Zij denken mee over nieuwe functies, verbeteringen en inhoud. Hierdoor blijft co-creatie een vast onderdeel van de werkwijze.
Vervolgonderzoek
Naast de app zijn aanvullende materialen ontwikkeld, zoals video’s, oefeningen, ervaringsverhalen en psycho-educatie over stress. Deze zijn beschikbaar via de app en de website.
Persoonlijke Ervaring
Het werken met SAM heeft mij niet alleen als ervaringsdeskundige, maar ook persoonlijk geholpen om mijn eigen stress beter te begrijpen en te verminderen. Zo dacht ik lange tijd dat sporten mij hielp om te ontspannen. Door mijn stresspatronen inzichtelijk te maken met SAM ontdekte ik dat ik soms juist te intensief sportte, waardoor mijn stress later op de dag toenam. Deze inzichten hebben mij geholpen om beter naar mijn lichaam te luisteren en bewustere keuzes te maken.
Wat mij bijzonder raakt, is hoe nadrukkelijk de stem van mensen met autisme is meegenomen in de ontwikkeling van de app. Als ervaringsdeskundige voelde ik mij echt gehoord. Dat SAM in de praktijk zo goed werkt, laat zien hoe waardevol het doorleefde perspectief is. Het bevestigt dat oplossingen sterker worden wanneer ze samen met de doelgroep worden ontwikkeld.
Mobiele applicaties sluiten vaak goed aan bij de behoeften van mensen met autisme. Ze zijn voorspelbaar, gestructureerd en altijd beschikbaar, zonder dat er direct menselijk contact nodig is. SAM benut deze kracht op een manier die gebruikers helpt om hun stress beter te herkennen en ermee om te gaan.Â
De app heeft ook invloed op de zorgpraktijk. Sommige cliënten vinden het lastig om onder woorden te brengen hoe het met hen gaat. SAM helpt hen om dit inzichtelijk te maken, waardoor gesprekken met zorgprofessionals concreter en effectiever worden.
Gebruikersfeedback speelt hierin een cruciale rol. Niet alle feedback is positief, maar reacties zijn vrijwel altijd waardevol en helpen ons om SAM verder te verbeteren. De co-creatie met gebruikers heeft ons veel geleerd over wat echt belangrijk is, zoals het tijdig herkennen van stresssignalen. Deze inzichten passen we inmiddels ook toe in reguliere behandelsettings.
Wat mij daarnaast verraste, is dat ook mensen zonder autisme baat hebben bij de app. Zelfs zorgprofessionals gebruiken SAM om meer inzicht te krijgen in hun eigen stress. Dat laat zien dat een interventie die vanuit de behoeften van de doelgroep is ontwikkeld, een bredere waarde kan hebben.
Gebruikersfeedback speelt hierin een cruciale rol. Niet alle feedback is positief, maar reacties zijn vrijwel altijd waardevol en helpen ons om SAM verder te verbeteren. De co-creatie met gebruikers heeft ons veel geleerd over wat echt belangrijk is, zoals het tijdig herkennen van stresssignalen. Deze inzichten passen we inmiddels ook toe in reguliere behandelsettings.
Wat mij daarnaast verraste, is dat ook mensen zonder autisme baat hebben bij de app. Zelfs zorgprofessionals gebruiken SAM om meer inzicht te krijgen in hun eigen stress. Dat laat zien dat een interventie die vanuit de behoeften van de doelgroep is ontwikkeld, een bredere waarde kan hebben.
Alvin van Asselt
Ervaringsdeskundige en promovendus bij SAM
Projectinformatie
Zorgdomein: GGZ
Onderzoekstype: Kortdurend Praktijkonderzoek
Samenwerkingspartners: Het project werkte samen met verschillende nationale en internationale partners. Een overzicht van de samenwerkingen is te vinden via onderstaande knop.
Privacy en veiligheid: SAM is eigendom van GGz Centraal en voldoet aan strenge privacy- en veiligheidsnormen, vergelijkbaar met medische gegevens (NEN7510). De app heeft een CE-certificatie klasse I.
De mensen achter dit onderzoek
Sevda Demirel
Promovenda bij GGz Centraal
Viviana Meerstra
Product owner bij SAM
Yvette Roke
Psychiater bij GGz Centraal
Jolanda Schaap
Programmamanager GGz Centraal
Alvin van Asselt
Ervaringsdeskundige en promovendus bij SAM
Peter van Harten
Psychiater en hoogleraar Psychiatrie
Bekijk Onze Andere Projecten
Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.