Beschrijving van best practice van palliatieve (terminale) zorg in de psychiatrie
De helikopter van Victor – palliatieve zorg in de psychiatrie
Project: Beschrijving van best practice van palliatieve (terminale) zorg in de psychiatrie
Binnen GGz Centraal werd sinds de opening van de palliatieve unit in 2010 ervaring opgedaan met palliatieve zorg voor mensen met een psychiatrische stoornis. In de praktijk bleek dat bestaande richtlijnen voor palliatieve zorg steeds vertaald moesten worden naar de psychiatrische setting. Deze praktijkkennis was tot nu toe nauwelijks beschreven.
Tijdens consulten, workshops en trainingen aan professionals, en in gesprekken met onderzoekers, werd herhaaldelijk duidelijk dat er behoefte bestaat aan het bundelen en delen van deze best practice. Daarom is besloten de opgedane kennis en ervaringen te beschrijven in de vorm van een leerboek.
De ervaringen zijn verzameld binnen het multidisciplinaire team van de palliatieve unit. Door deze kennis te bundelen en toegankelijk te maken, is een eerste stap gezet om deskundigheid te verspreiden en andere professionals te ondersteunen bij het bieden van palliatieve zorg aan mensen met een psychiatrische aandoening.
De helikopter van Victor
Een boek over palliatieve zorg in de psychiatrie
Op 8 oktober 2020 vond de presentatie plaats van het boek De helikopter van Victor over palliatieve zorg in de psychiatrie. De boekpresentatie werd gecombineerd met een studiemiddag over de laatste levensfase in de ouderenpsychiatrie. Deze middag werd gevolgd door 120 deelnemers, waaronder enkele deelnemers uit het buitenland.
Voorafgaand aan het boek werd tussen september 2018 en januari 2019 een uitgebreide literatuursearch uitgevoerd. Aanvullende literatuur over zingeving, verlies en rouw werd verzameld en beoordeeld. In totaal zijn 18 casussen geselecteerd. Op basis van dossieronderzoek zijn vignetten opgesteld, die vervolgens zijn besproken met leden van de cliënten- en familieraad. Hun feedback werd gebruikt om de hoofdstukken inhoudelijk te versterken. Adviezen gingen onder meer over de rol van familie, de leesbaarheid van de tekst en het gebruik van medische termen. Ook werd aandacht gevraagd voor de samenhang tussen psychiatrische symptomen en lichamelijke klachten.
Tussen april 2019 en februari 2020 lazen externe deskundigen mee en gaven inhoudelijke feedback op de concepthoofdstukken. Daarnaast is een artikel geschreven over het gebruik van het Utrecht Symptoomdagboek (USD). Dit artikel werd in 2022 gepubliceerd in het Tijdschrift voor Psychiatrie. Voor zowel het boek als het artikel zijn beschikbare cijfers geanalyseerd met ondersteuning van een gezondheidspsycholoog en verwerkt in SPSS.
Vanaf september 2020 is gewerkt aan de voorbereiding van de boekpresentatie en de verdere bekendmaking van het boek. Er verschenen nieuwsberichten op de website van GGz Centraal, bij kenniscentrum Phrenos en op de website van het Palliatief Netwerk Eemland. Er verscheen een recensie in Ypsilon Nieuws, aandacht in de nieuwsbrief van Hospice Dome en in 2021 een interview in het blad Pallium.
Doorwerking
Tot nu toe hebben bijna 600 mensen het boek ontvangen. Het wordt gebruikt in trainingen voor verpleegkundigen in de thuiszorg, ziekenhuizen en hospices. Deze trainingen zijn gestart in 2021. Het project heeft geleid tot meer bewustwording over het belang van goede palliatieve zorg en proactieve zorgplanning voor mensen met een psychiatrische aandoening.
Onderwijs en onderzoek
Daarnaast heeft het boek bijgedragen aan nieuw promotieonderzoek naar palliatieve zorg voor mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA), vaste lessen in de opleiding tot verpleegkundig specialist GGZ, onderwijs binnen de post-hbo-opleiding consulent palliatieve zorg en de oprichting van Stichting PsyPal+ (Palliatieve zorg, Psychiatrie en Verslavingszorg).
Producten
Het project heeft geleid tot meerdere concrete producten. Zo is er een film verschenen waarin de onderzoeksresultaten worden toegelicht. Daarnaast is een wetenschappelijk artikel gepubliceerd in het Tijdschrift voor Psychiatrie. Ook is een hoofdstuk opgenomen in het Handboek Psychiatrie in de laatste levensfase. Deze producten dragen bij aan de verdere verspreiding en onderbouwing van kennis over palliatieve zorg binnen de psychiatrie.
Persoonlijke Ervaring
Het afronden van het boek in coronatijd was een bijzondere periode. Samen met co-auteur Hennie Kievit werd intensief gewerkt aan het manuscript, vaak aan een grote eettafel en op gepaste afstand. Het boek vormde het tastbare resultaat van jarenlange praktijkervaring.
Het is waardevol om te zien dat de beschreven kennis ruim vijf jaar later nog steeds actueel is. Het project heeft geleid tot nieuwe initiatieven en meer landelijke aandacht voor palliatieve zorg voor mensen met een psychiatrische aandoening.
Drs. Hennie Kievit
Geestelijk verzorger, (leer)supervisor en trainer Klinische Pastorale Vorming (KPV).
Projectinformatie
Zorgdomein: GGZ
Onderzoekstype: Kortdurend Praktijkonderzoek
De mensen achter dit onderzoek
Drs. Hennie Kievit
Geestelijk verzorger, (leer)supervisor en trainer Klinische Pastorale Vorming (KPV)
Drs. Heidi de Kam
Verpleegkundig specialist GGZ en algemeen sociaal wetenschapper
Bekijk Onze Andere Projecten
Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.