BEM-VG: Samen in gesprek over veilig medicijngebruik
Een praktische werkwijze om mensen met een lichte verstandelijke beperking te ondersteunen bij eigen beheer van medicatie
Deze afbeelding is gegenereerd met AI
BEM-VG: Samen in gesprek over veilig medicijngebruik
Voor veel mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) is zelfstandigheid erg belangrijk. Het zelf beheren van medicijnen hoort bij die eigen regie en zelfstandig wonen. Tegelijkertijd brengt dit verantwoordelijkheden met zich mee; het vraagt om kennis en overzicht om dit veilig te kunnen doen. In de praktijk merkten begeleiders echter dat het lastig was om hierover een goed gesprek te voeren met hun cliënten. Er was behoefte aan een duidelijke methode: welke vragen stel je, wat moet iemand kunnen en hoe ga je om met risico’s?
Het project BEM-VG (Beheer Eigen Medicatie – Verstandelijk Gehandicaptenzorg) werd opgezet om hiervoor een oplossing te bieden. Het doel was de ontwikkeling van een toegankelijke werkwijze die begeleiders en cliënten helpt om samen afspraken te maken over veilig en zo zelfstandig mogelijk medicijngebruik. Hiervoor werd een bestaande methodiek uit de ouderenzorg vertaald naar de leefwereld van mensen met een LVB.
Samen ontwikkelen en onderzoeken
Tussen 2018 en 2020 werd de methode ontwikkeld en getest bij drie zorgorganisaties: ASVZ, Frion en Zuidwester. Dit gebeurde in nauwe samenwerking met cliënten, naasten en professionals zoals artsen, apothekers en onderwijskundigen. Een ervaringsdeskundige was als project-assistent nauw betrokken bij het testen van de materialen en het reflecteren op de resultaten.
Uit het onderzoek onder 15 cliënten en hun begeleiders bleek dat de medicatiegesprekken direct waardevolle inzichten opleverden. Begeleiders ontdekten dat cliënten soms meer konden dan verwacht, of juist extra hulp nodig hadden bij specifieke taken, zoals het lezen van een bijsluiter. Dit leidde tot:
- Meer duidelijkheid: Cliënten kregen beter zicht op hun eigen medicijnen.
- Maatwerk: Er werden afspraken gemaakt die precies pasten bij wat de cliënt zelf kon.
- Grotere zelfstandigheid: Sommige cliënten konden hierdoor voortaan zelf hun medicatie bewaren of bestellen.
- Veiligheid: Risico’s, zoals het bewaren van oude medicijnen, kwamen eerder in beeld waardoor tijdig actie kon worden ondernomen.
Ontwikkelde eindproducten
Het project heeft geleid tot een complete en praktisch toepasbare werkwijze, bestaande uit:
- een vragenlijst voor het medicatiegesprek;
- een signaallijst om risico’s te herkennen;
- een afsprakenformulier voor vastlegging in het zorgplan;
- een training voor begeleiders (“Signaleren en het voeren van een medicatiegesprek met de BEM-VG”);
- een toolbox met e-modules voor cliënten;
- een handreiking met implementatievoorwaarden voor organisaties;
- een infographic en animatie om bewustwording te vergroten.
De resultaten laten zien dat BEM-VG uitvoerbaar en doelmatig is, mits de werkwijze goed wordt ingebed in de zorgcyclus. Daarmee biedt het project een concrete bijdrage aan veilige zorg én versterking van eigen regie voor mensen met een lichte verstandelijke beperking.
Artikelen
Artikel Tijdschrift Artsen Verstandelijk Gehandicapten: Afspraken maken over eigen beheer van medicatie met mensen met een lichte verstandelijke beperking? Gebruik de BEM-VG
Meer informatie en materialen
Meer informatie en materialen vind je via de website van Medicijngebruik.
Samenwerkingspartners
Zorgorganisaties: ASVZ, Frion en Zuidwester
Instituut verantwoord medicijngebruik
De mensen achter dit onderzoek
Daphne Konz
Projectleider van BEM-VG en arts verstandelijk gehandicapten
Ruud Goedhart
Onderzoeker BEM-VG en gezondheidswetenschapper
Projectinformatie
Zorgdomein: Gehandicaptenzorg
Onderzoekstype: Kortdurend Praktijkonderzoek
Bekijk Onze Andere Projecten
Hoewel meedoen niet meer mogelijk is, nodigen we u uit om onze andere projecten te verkennen. Ontdek hoe wij ons inzetten voor de langdurige zorg en laat u inspireren door de impact die we samen kunnen maken.